Çocuklarda burun kanaması, aileleri endişelendiren ancak çoğu zaman ciddi bir hastalığa işaret etmeyen yaygın durumlardan biridir. Özellikle okul çağındaki çocuklarda, burun içindeki hassas damarların kolay zedelenmesi nedeniyle dönem dönem kanama görülebilir. Kış aylarında kuru hava, alerji, sık burun karıştırma, üst solunum yolu enfeksiyonları ve buruna alınan küçük darbeler en sık nedenler arasındadır.
Bununla birlikte, burun kanamasının ne zaman basit bir sorun olarak değerlendirilebileceğini, ne zaman doktora başvurulması gerektiğini ve evde doğru ilk yardımın nasıl yapılacağını bilmek önemlidir. Yanlış müdahaleler kanamanın uzamasına, çocuğun korkmasına veya kanın boğaza kaçmasına neden olabilir.
Çocuklarda Burun Kanaması Neden Sık Görülür?
Burun içi, çok ince damar ağlarıyla kaplı hassas bir bölgedir. Özellikle burnun ön-alt kısmında yer alan ve halk arasında “burun damarlarının yoğun olduğu alan” şeklinde ifade edilebilecek bölüm, küçük tahrişlerde bile kolayca kanayabilir.
Çocukların burun mukozası yetişkinlere göre daha hassas olduğu için burun kanaması daha sık görülebilir. Çoğu kanama, burunun ön kısmındaki küçük damarlardan kaynaklanır ve kısa sürede kontrol altına alınabilir.
Çocuklarda Burun Kanamasının En Sık Nedenleri
Burun karıştırma ve tırnakla tahriş
Çocuklarda burun kanamasının en yaygın nedenlerinden biri burun karıştırmadır. Tırnak, burun içindeki ince damarlara temas ederek küçük yaralar oluşturabilir. Özellikle burun kuruluğu olan çocuklarda bu durum daha kolay kanamaya yol açar.
Burun karıştırma alışkanlığı bazen can sıkıntısı, stres, alerji nedeniyle oluşan kaşıntı veya burun içindeki kabuklanma sebebiyle gelişebilir.
Kuru hava ve burun içi kuruluk
Kışın kaloriferli ortamlar, yazın klima kullanımı ve düşük nem oranı burun mukozasını kurutabilir. Kuruyan burun içi çatlar, kabuklanır ve küçük damarlar kolayca kanar.
Ev ortamının çok sıcak ve havasız olması da burun kuruluğunu artırabilir. Bu nedenle özellikle sık burun kanaması yaşayan çocukların odasında nem dengesine dikkat edilmelidir.
Üst solunum yolu enfeksiyonları
Soğuk algınlığı, grip, nezle ve sinüzit gibi enfeksiyonlarda burun içi dokular şişer ve hassaslaşır. Çocuk sık sık burnunu siler, sümkürür veya hapşırırsa burun içindeki damarlar zedelenebilir.
Enfeksiyon dönemlerinde kullanılan bazı burun spreyleri de yanlış veya uzun süreli kullanıldığında kuruluk ve tahrişe neden olabilir.
Alerjik rinit
Alerjisi olan çocuklarda burun kaşıntısı, sık hapşırma, burun akıntısı ve tıkanıklık görülebilir. Çocuk sürekli burnunu kaşıdığı, sildiği ya da ovuşturduğu için burun kanaması oluşabilir.
Alerjik rinitin kontrol altına alınması, tekrar eden burun kanamalarının azaltılmasına da yardımcı olabilir.
Darbe ve küçük travmalar
Oyun oynarken düşme, top çarpması, kardeşler arasında yaşanan küçük kazalar veya spor sırasında burna alınan darbeler burun kanamasına neden olabilir. Çoğu zaman hafif travmalar kısa süreli kanama yapar.
Ancak burunda belirgin şekil değişikliği, şiddetli ağrı, morarma, nefes almakta güçlük veya uzun süren kanama varsa burun kırığı ya da daha ciddi bir yaralanma yönünden değerlendirme gerekir.
Sert ve güçlü sümkürme
Burun tıkanıklığı yaşayan çocuklar bazen çok güçlü şekilde sümkürür. Bu basınç, burun içindeki hassas damarların çatlamasına yol açabilir. Çocuğa burnunu çok sert temizlememesi, bir burun deliğini kapatıp diğerini nazikçe temizlemesi öğretilmelidir.
Buruna yabancı cisim kaçması
Özellikle küçük çocuklar boncuk, kâğıt parçası, oyuncak parçası, silgi, pil, yiyecek veya benzeri cisimleri burunlarına sokabilir. Tek taraflı kötü kokulu akıntı, tıkanıklık ve ara sıra gelen kanama yabancı cisim açısından uyarıcı olabilir.
Burunda düğme pil olduğundan şüpheleniliyorsa bu acil bir durumdur. Pil, kısa sürede doku hasarı oluşturabileceği için gecikmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Burun spreyi ve bazı ilaçlar
Doktor önerisi olmadan veya uzun süre kullanılan burun açıcı spreyler burun içinde kuruluk, tahriş ve kanamaya sebep olabilir. Kortizon içeren bazı burun spreyleri de yanlış teknikle kullanıldığında burun orta bölmesine temas ederek kanama riskini artırabilir.
Kan sulandırıcı ilaç kullanan çocuklarda veya kanama eğilimini artırabilecek bazı ilaçları alanlarda burun kanamaları daha dikkatli değerlendirilmelidir. İlaçlar doktor önerisi olmadan kesilmemelidir.
Daha nadir nedenler
Sık tekrarlayan burun kanamalarında daha nadir nedenler de göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar arasında pıhtılaşma bozuklukları, trombosit düşüklüğü, bazı kan hastalıkları, burun içi yapısal problemler ve nadiren burun içindeki kitleler yer alabilir.
Burun kanamasına ek olarak kolay morarma, diş eti kanaması, uzun süren adet kanaması, küçük kesiklerde durmayan kanama, ciltte noktasal kırmızı döküntüler, solukluk, halsizlik veya kilo kaybı varsa çocuk doktoru değerlendirmesi önemlidir.
Çocuklarda Burun Kanaması Olunca Evde İlk Müdahale Nasıl Yapılmalı?
Burun kanaması sırasında ebeveynin sakin kalması, çocuğun da korkusunu azaltır. Çoğu burun kanaması doğru ilk yardım uygulandığında 10–15 dakika içinde durur.
İzlenmesi gereken adımlar şöyledir:
- Çocuğu oturtun ve hafifçe öne eğin.
Çocuğun başı geriye atılmamalıdır. Başın geriye atılması kanın boğaza akmasına, öksürüğe, mide bulantısına ve kusmaya neden olabilir. - Ağızdan nefes almasını sağlayın.
Çocuğa burnundan değil, ağzından yavaşça nefes almasını söyleyin. - Burnun yumuşak kısmını sıkın.
Burun kemiğinin hemen altındaki yumuşak bölümü, başparmak ve işaret parmağınızla nazik ama kararlı biçimde kapatın. - En az 10 dakika boyunca bırakmadan baskı uygulayın.
Sık yapılan hata, birkaç dakika sonra kontrol etmek için eli bırakmaktır. Baskıyı kesmek pıhtının bozulmasına ve kanamanın yeniden başlamasına yol açabilir. Saat tutarak 10 dakika beklemek en doğrusudur. - Burun üzerine soğuk uygulama yapılabilir.
Burun köprüsüne veya yanaklara bezle sarılmış soğuk kompres uygulanabilir. Buzu doğrudan cilde koymamak gerekir. Soğuk uygulama damarların büzüşmesine yardımcı olabilir; ancak asıl etkili işlem burunun yumuşak kısmına doğru baskı uygulamaktır. - Kanama durduktan sonra çocuğu dinlendirin.
Kanama kesildikten sonraki birkaç saat boyunca burun karıştırmaktan, sert sümkürmekten, yoğun koşuşturmaktan, çok sıcak duş almaktan ve sıcak içeceklerden kaçınmak faydalı olur.
Kanama 10 dakika sonunda devam ediyorsa, aynı yöntemle 10 dakika daha baskı uygulanabilir. Buna rağmen kanama sürüyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Burun Kanamasında Yapılmaması Gerekenler
Burun kanaması sırasında bazı yaygın uygulamalar doğru değildir.
- Çocuğun başını geriye yatırmayın.
- Çocuğu sırtüstü yatırmayın.
- Burnun içine peçete, pamuk, bez veya derinlemesine başka bir materyal sokmayın.
- Kanamayı durdurmak için buruna sert şekilde bastırmayın veya burun kemiğini sıkmayın.
- Kanama sürerken çocuğun burnunu sümkürmesini istemeyin.
- Doktor önerisi olmadan burun içine ilaç, damla veya sprey uygulamayın.
- Buruna yabancı cisim sokulduğundan şüpheleniyorsanız cismi cımbızla çıkarmaya çalışmayın.
Özellikle burun içine pamuk veya peçete sıkıştırmak, pıhtıyı bozabilir ve çıkarılırken kanamanın yeniden başlamasına neden olabilir.
Çocuklarda Burun Kanaması Ne Zaman Tehlikelidir?
Burun kanamalarının büyük bölümü basit nedenlerle oluşur. Ancak aşağıdaki durumlarda gecikmeden doktor değerlendirmesi gerekir:
- Doğru baskı uygulamasına rağmen 20 dakikadan uzun süren kanama
- Çok yoğun veya durdurulması zor kanama
- Baş, yüz veya buruna alınan sert darbe sonrasında gelişen kanama
- Burunda eğrilik, şekil değişikliği, ciddi şişlik veya nefes alma güçlüğü
- Çocuğun bayılması, belirgin halsizleşmesi, baş dönmesi veya soluk görünmesi
- Burun kanamasına kusma, şiddetli baş ağrısı ya da bilinç değişikliği eşlik etmesi
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
- Tekrarlayan ve nedeni açıklanamayan burun kanamaları
- Kolay morarma, diş eti kanaması veya ciltte küçük kırmızı-mor noktalar görülmesi
- Tek taraflı kötü kokulu burun akıntısı ve kanama olması
- Buruna düğme pil kaçmış olma ihtimali
- Çok küçük bebeklerde görülen burun kanaması
Çocukta burun kanaması sık sık tekrarlıyorsa çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı veya kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirme planlanabilir.
Tekrarlayan Burun Kanamaları Nasıl Önlenir?
Tekrarlayan burun kanamasında amaç, burun içi kuruluğunu ve tahrişi azaltmaktır. Çoğu çocukta basit koruyucu uygulamalar belirgin fayda sağlar.
Burun içini nemli tutun
Doktorun uygun gördüğü serum fizyolojik damla veya spreyler burun içinin nemlenmesine yardımcı olabilir. Özellikle kuru havalarda gün içinde birkaç kez kullanılabilir.
Bazı çocuklarda doktor önerisiyle burun girişine çok az miktarda nemlendirici pomad uygulanabilir. Ancak bu ürünler rastgele ve uzun süre kullanılmamalıdır.
Oda nemini dengeleyin
Çocuğun odası aşırı sıcak olmamalıdır. Kaloriferli veya klimalı odalarda hava çok kuruysa uygun şekilde nemlendirme yapılabilir. Odanın düzenli havalandırılması da önemlidir.
Tırnakları kısa tutun
Burun karıştırma alışkanlığı olan çocuklarda tırnakların kısa tutulması, burun içi travmasını azaltabilir. Çocuğu suçlamak veya sert tepki vermek yerine, burun kaşındığında peçete kullanması veya ebeveynden yardım istemesi öğretilebilir.
Alerji ve enfeksiyonları kontrol altına alın
Sık burun akıntısı, kaşıntı ve hapşırma yaşayan çocuklarda alerjik rinit değerlendirilmelidir. Alerji tedavisi, burun kaşıma ve tahriş döngüsünü azaltabilir.
Uzun süren burun tıkanıklığı, gece ağız açık uyuma, horlama veya sık sinüzit şikâyeti varsa ayrıca uzman görüşü alınmalıdır.
Yeterli sıvı tüketimini destekleyin
Yeterli su içmek, genel mukozal nemliliğin korunmasına katkı sağlar. Özellikle sıcak havalarda ve enfeksiyon dönemlerinde çocuğun sıvı tüketimi takip edilmelidir.
Doktor Muayenesinde Neler Yapılır?
Sık veya uzun süren burun kanamalarında doktor; kanamanın ne sıklıkta olduğu, hangi burun deliğinden geldiği, travma öyküsü, kullanılan ilaçlar, alerji belirtileri ve eşlik eden kanama bulgularını sorgular.
Burun içi muayenede kuruluk, kabuklanma, damar belirginliği, enfeksiyon, yabancı cisim veya yapısal sorunlar değerlendirilebilir. Gerektiğinde kan sayımı, pıhtılaşma testleri veya başka incelemeler istenebilir.
Bazı çocuklarda burun ön kısmında sık kanayan küçük damarlar görülebilir. Uygun hastalarda kulak burun boğaz uzmanı tarafından bu damarlara yönelik işlem planlanabilir. Bu tür girişimler her çocuk için gerekli değildir; karar muayene bulgularına göre verilir.
Çocuklarda Burun Kanaması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çocuklarda burun kanaması kansızlık yapar mı?
Ara sıra olan, kısa süren hafif burun kanamaları genellikle kansızlığa neden olmaz. Ancak sık, yoğun veya uzun süreli kanamalar demir eksikliğine katkı sağlayabilir. Çocukta solukluk, çabuk yorulma, iştahsızlık veya halsizlik varsa doktor değerlendirmesi gerekir.
Burun kanaması sırasında baş geriye atılır mı?
Hayır. Baş geriye atılmamalıdır. Çocuk oturtulmalı ve hafifçe öne eğilmelidir. Böylece kanın boğaza kaçması önlenir.
Burun kanaması olan çocuk uyuyabilir mi?
Kanama tamamen durduktan ve çocuk iyi hissettikten sonra uyumasında genellikle sakınca yoktur. Ancak kanama devam ederken çocuğun yatırılması uygun değildir.
Çocuklarda burun kanaması için Uzm. Dr. Ahmet Babacan ile iletişime geçin.
Çocuklarda burun kanaması çoğunlukla burun içi kuruluk, burun karıştırma, enfeksiyon, alerji veya küçük travmalar nedeniyle oluşur. Ebeveynlerin en önemli görevi, çocuğu sakinleştirmek, onu öne eğik şekilde oturtmak ve burnun yumuşak kısmına kesintisiz 10–15 dakika baskı uygulamaktır.
Kanama uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa, darbe sonrasında oluşmuşsa veya kolay morarma gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa çocuk doktoruna başvurmak gerekir. Düzenli nemlendirme, alerji kontrolü, tırnakların kısa tutulması ve burun karıştırma alışkanlığının azaltılması ise tekrar eden burun kanamalarını önlemede etkili olabilir.
No responses yet